Τι είναι οι Πατέρες της Εκκλησίας

★ Έχει πολύ ενδιαφέρον να δούμε σ'αυτό το άρθρο, ποιοι είναι οι Πατέρες και οι Διδασκάλοι της Εκκλησίας μας και σε ποιες κατηγορίες τους χωρίζουμε. ★
Θεόδωρος Ρηγινιώτης, Θεολόγος

Πατέρες και πατερικότητα της χριστιανικής θεολογίας
Πατέρες και Διδασκάλους της Εκκλησίας (ή, εν συντομία, απλώς Πατέρες της Εκκλησίας) ονομάζουμε τους χριστιανούς ιερείς όλων των βαθμίδων1 (αλλά και μερικούς που δεν ήταν ιερείς) που αναγνωρίστηκαν ως πνευματικοί διδάσκαλοι και αναδείχθηκαν ως συγγραφείς διατυπώνοντας, οριοθετώντας και υπερασπιζόμενοι το χριστιανικό δόγμα2.
Κατά το δυτικό σχολαστικισμό, δηλαδή τη φιλοσοφική θεολογία που αναπτύχθηκε στη δυτική Ευρώπη μετά το Σχίσμα του 1054 και έφτασε στην ακμή της κατά το μεσαίωνα, η πατερική εποχή σταματά στον 6ο αιώνα μ.Χ. για τη δυτική Εκκλησία (τελευταίος δυτικός Πατέρας ο άγιος Ισίδωρος Σεβίλλης) και στον 8ο αιώνα για την ανατολική (τελευταίος ανατολικός Πατέρας ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός). 
Η νεώτερη ιστορική και φιλολογική έρευνα, που αναπτύχθηκε στη δύση και υιοθέτησε τα κριτήρια του σχολαστικισμού, υιοθέτησε και αυτή την ιδέα και διαχωρίζει την «πατερική γραμματεία» (τα έργα των Πατέρων μέχρι τον 8ο αιώνα) από τη «βυζαντινή γραμματεία», δηλαδή τα έργα των Βυζαντινών συγγραφέων μετά τον 8ο αιώνα.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία όμως θεωρεί ότι η θεολογία της είναι πάντα πατερική και μόνο στο βαθμό που συνεχίζει να είναι πατερική μπορεί να είναι επίσης έγκυρη και αληθής. 
Έτσι, διακρίνει φορείς του πατερικού της πνεύματος σε όλους τους χριστιανικούς αιώνες, από το 2ο (πρώτη μετά τους αποστόλους γενιά, άγιοι Κλήμης Ρώμης, Πολύκαρπος Σμύρνης, Ιγνάτιος Αντιοχείας ο Θεοφόρος κ.ά.) μέχρι τους υστεροβυζαντινούς χρόνους (π.χ. άγιοι Γρηγόριος Παλαμάς, 14ος αι., Μάρκος Ευγενικός, 15ος αι.) αλλά και μετά το Βυζάντιο (άγ. Νικόδημος ο Αγιορείτης, 18ος-19ος αι., οι Ρώσοι άγιοι του 19ου αι. Ιγνάτιος Μπραντσιανίνωφ και Θεοφάνης ο Έγκλειστος, Ιννοκέντιος Βενιαμίνωφ κ.ά.), ενώ και σήμερα διαφαίνονται έντονα αρκετοί αυθεντικοί φορείς του πατερικού πνεύματος της εκκλησιαστικής θεολογίας, κάποιοι από τους οποίους έχουν αναγνωριστεί επίσημα ως άγιοι [π.χ. οι άγιοι Νεκτάριος Πενταπόλεως, Λουκάς ο Ιατρός, Ιωάννης της Σαγκάης (Μαξίμοβιτς), Νικόλαος Αχρίδος (Βελιμίροβιτς) κ.ά.], ενώ άλλοι, αν και δεν έχουν αναγνωριστεί «επίσημα», με εκκλησιαστική «απόφαση» οποιουδήποτε είδους, αναγνωρίζονται στην πράξη ως τέτοιοι, όπως π.χ. οι άγιοι διδάσκαλοι Ιουστίνος Πόποβιτς, Σωφρόνιος Σαχάρωφ, Φιλόθεος Ζερβάκος κ.ά.
Η εμμονή της Εκκλησίας στην πατερικότητα της θεολογίας της οφείλεται στο ότι θεωρεί τους Πατέρες αγίους, δηλαδή ανθρώπους με αυθεντική, χριστιανικώς εννοούμενη, σχέση με την άκτιστη (θεϊκή) πραγματικότητα, και ως εκ τούτου αξιόπιστους εκφραστές της δογματικής διδασκαλίας της, στην εγκυρότητα της οποίας υπεισέρχεται και ο παράγοντας της «θεοπνευστίας». 
Το χριστιανικό δόγμα εκφράζεται με το «φωτισμό του Αγίου Πνεύματος» (δηλ. του ίδιου του Θεού) και όχι με διανοητικούς συλλογισμούς –αυτή είναι και η ειδοποιός διαφορά ανάμεσα στη φιλοσοφία και τη θεολογία.
Για την Εκκλησία, βέβαια, η διαφορά αυτή έγκειται όχι στην επίκληση «αγιοπνευματικού φωτισμού», δηλαδή «θρησκευτικής αυθεντίας», αλλά στην πραγματική ύπαρξη του υπερβατικού αυτού στοιχείου, αλλιώς (αν έχουμε και στις δυο περιπτώσεις οντολογικά και σωτηριολογικά συστήματα κατασκευασμένα με ανθρώπινες διανοητικές διεργασίες, που απλώς επικαλούνται, για λόγους κύρους, κάποια επαφή με το θεϊκό Επέκεινα) αντικειμενική διαφορά μεταξύ θεολογίας και φιλοσοφίας ουσιαστικά δεν υπάρχει3.

Πατέρες και φιλοσοφία

Σημειωτέον ότι το πατερικό έργο δεν εξαντλείται στην οριοθέτηση του χριστιανικού δόγματος, αλλά και αναπτύσσεται σε πλήθος ζητημάτων, που αφορούν στη διερεύνηση της ανθρώπινης φύσης, ιδίως της ψυχής, και τη σχέση του ανθρώπου με τον εαυτό του, το συνάνθρωπο, τον κόσμο και το Θεό, δηλαδή στη θεραπεία των συνεπειών του προπατορικού αμαρτήματος για κάθε άνθρωπο, για την ανθρωπότητα και για όλη την κτίση. 
Επίσης το πατερικό έργο βρίσκεται σε διαρκή διάλογο με τη φιλοσοφία και την επιστήμη της εποχής του (κάθε φορά). Κατά τούτο έχει νόημα η εξέταση των πατερικών συγγραμμάτων και από φιλοσοφικής απόψεως, καθώς αποτελούν ένα από τα πιο γόνιμα κεφάλαια της παγκόσμιας διανόησης. 
Δυστυχώς η επιστήμη της ιστορίας της φιλοσοφίας αγνοεί τη συμβολή τους, αν και σήμερα, μετά τις προσπάθειες Ελλήνων ερευνητών (όπως ο Κ. Δ. Γεωργούλης, ο Βασίλειος Τατάκης, ο επίσκοπος Περγάμου π. Ιωάννης Ζηζιούλας, ο Χρήστος Γιανναράς, ο π. Νικόλαος Λουδοβίκος κ.ά.), η συμβολή τους αρχίζει να βγαίνει στο φως.
«Ένας ορθόδοξος νους στέκεται στο σημείο όπου συναντιούνται όλοι οι δρόμοι. Κοιτά προσεκτικά κάθε δρόμο και, από τη μοναδική του πλεονεκτική θέση, παρατηρεί τις συνθήκες, τους κινδύνους, τις χρήσεις και τον τελικό προορισμό κάθε δρόμου. Εξετάζει κάθε δρόμο από την πατερική σκοπιά, καθώς οι προσωπικές του πεποιθήσεις έρχονται σε πραγματική, όχι υποθετική, επαφή με την περιβάλλουσα κουλτούρα» (Ιβάν Κιρεγιέφσκι, ορθόδοξος Ρώσος συγγραφέας, παράθεμα από το βιβλίο «Η ορθοδοξία και η θρησκεία του μέλλοντος» του π. Σεραφείμ Ρόουζ).
Οι Πατέρες της αρχαίας Εκκλησίας έχουν στο οπλοστάσιό τους ολόκληρη την ελληνική φιλοσοφία, άλλωστε είναι οι ίδιοι και φιλόσοφοι. Μόνο που εκείνοι δεν ενδιαφέρονται να «ερμηνεύσουν τον κόσμο» ή να περιγράψουν τους φυσικούς νόμους και τη λειτουργία τους –φευ για τη σύγχρονη υλιστική μας επιστήμη– αλλά για τη θέωση, που τη θεωρούν απαραίτητη... 

Ανάβαση σε απόκρημνες πλαγιές προς τη στέγη του Άθω

Η πομπή ανέβαινε αργά-αργά στις απόκρημνες πλαγιές. Σε κάποια σημεία της διαδρομής, σκαρφάλωνε... Προορισμός η «Αγία Κορυφή», η στέγη του Άθω στα 2.033 μ.

Για τους Αγιορείτες είναι ο «άξονας του κόσμου», ο «στύλος διά του οποίου οι προσευχές τους ανεβαίνουν στον ουρανό». 
Για τους πιστούς, η ανάβαση αποτελεί κρυφό τάμα: να βρεθούν και να προσευχηθούν «πιο κοντά στον Θεό». Πιο πάνω και από τα σύννεφα. Μεταξύ των πιστών που κινούνταν κατάκοποι στο φιδίσιο μονοπάτι, μοναχοί σιγοψάλλουν προεόρτιους ύμνους στον ρυθμό των κουδουνισμάτων των μουλαριών που μεταφέρουν σκεπάσματα, τρόφιμα, λειτουργικά σκεύη: «Δεύτε συνέλθωμεν τω Ιησού, ανεβαίνοντας εις το όρος το Άγιον».
Κυριακή, 18 Αυγούστου με το νέο ημερολόγιο, 5 Αυγούστου με το παλιό που ακολουθούν οι Αγιορείτες. 
Παραμονή της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος και όπως επιτάσσει, αιώνες τώρα, η παράδοση, προσκυνητές, ανηφόρισαν για να προσευχηθούν στον Άθω και να συμμετάσχουν στην αγρυπνία, στο ομώνυμο εκκλησάκι στη μαρμαρένια ανεμόδαρτη κορυφή του.

περισσότερα στην πηγή: kathimerini

Παναγία η Οδηγήτρια του Τιχβίνσκ (video ενιαίο)

ότι Σωτήρα έτεκες των ψυχών ημών

Μεσογαίας και Λαυρεωτικής ΝΙΚΟΛΑΟΣ - «Καταβάλλεται προσπάθεια να αποβληθεί από τη ζωή μας κάθε τι που θυμίζει τον Θεό»

ΧΕΙΜΑΡΡΟΣ Ο ΜΕΣΟΓΑΙΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΓΙΑ ΑΡΓΙΑ ΚΥΡΙΑΚΗΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ ΜΑΣ

"Καταβάλλεται προσπάθεια να αποβληθεί από τη ζωή μας κάθε τι που θυμίζει τον Θεό" αναφέρει σε εγκύκλιό του με αφορμή και την αργία της Κυριακής ο Μητροπολίτης Μεσογαίας κ. Νικόλαος. Ο Μητροπολίτης αφήνει αιχμές κατά των εξουσιαστών, αλλά και όσων ενοχλούνται από τις καμπάνες...

Αναλυτικά όλη η εγκύκλιος:

Ήδη βρισκόμαστε στην περίοδο του Δεκαπενταυγούστου και καθώς καθημερινά ψάλλουμε τους κανόνες της Παρακλήσεως στην Παναγία μας, ο πόνος και η ελπίδα εναλλάσσονται στην καρδιά μας. Η θλίψη και η αίσθηση του αδιεξόδου για τα γήινα, τα καθημερινά αλλά και τα κοινωνικά και εθνικά μας θέματα, όταν δεν τα απωθούμε, κυριολεκτικά μας πνίγουν.
Φθάσαμε σε μία κατάσταση όπου οι διαχειριστές της ζωής και της ιστορίας μας μας έχουν απογοητεύσει. Το μόνο που καταφέρνουν να κάνουν είναι να καταργούν τη λογική, να ξερριζώνουν κάθε στοιχείο της επιβίωσής μας και να ξηλώνουν κάθε κλωστή από το κέντημα του πολιτισμού και των αξιών μας.

Η παιδεία έχει συστηματικά απογυμνωθεί από την παράδοση και τις αξίες της ιστορίας και του πολιτισμού μας. Η οικογένεια δέχεται και αυτή νομοθετικά χτυπήματα που απεργάζονται τη διάλυσή της.

Η πολυτεκνία φορολογείται, η πίστη περιθωριοποείται, η ελευθερία καταργείται.
Καί τώρα τελευταία, κάποιοι αποφάσισαν να φορολογήσουν και τον Θεό που αυτοί φαίνεται πως δεν πιστεύουν, αλλά στον Οποίο και μόνον Αυτόν εμείς ελπίζουμε. Τα πάντα ερμηνεύονται με οικονομικές παραμέτρους, ακόμη και οι τελευταίες εναπομείνασες πνευματικές μας σταθερές.
Μόλις πριν από λίγες μέρες, παρά τις κραυγές αγωνίας της Ιεράς Συνόδου και αρκετών Μητροπολιτών, αγνοώντας και τις διαμαρτυρίες των συνδικάτων των εργαζομένων, τελικά κατάφεραν νομοθετικά να αποδυναμώσουν και την από αιώνων και από Θεού καθιερωμένη αργία της Κυριακής. Η πράξη αυτή χτυπάει και την ψυχή και την φύση μας και τις κοινωνικές αντοχές μας. Μας απομυζούν τον χρόνο του Θεού, τον χρόνο της ανάπαυσης, και μας στερούν τον χρόνο να ζήσουμε λίγες στιγμές μαζί ως οικογένεια. Ο κατήφορος, αγαπητοί μου, φαίνεται πως δεν έχει τελειωμό. Ούτε και ο παραλογισμός όρια. «Μωραίνει Κύριος ον βούλεται απολέσαι».

Ήδη φτιάχνεται ένας λαός που ενοχλείται από την θέα των ναών και τους ήχους των καμπανών. Οι αγιασμοί και οι ευλογίες περιορίζονται. Το μάθημα των θρησκευτικών είτε διαστρέφεται είτε αποβάλλεται από την εκπαίδευση των παιδιών ως ανεπιθύμητο. Μέχρι σήμερα, οι γιορτές μας όλες είναι θρησκευτικές, εκκλησιαστικές. Θα μας τις αλλάξουν. Καταβάλλεται προσπάθεια να αποβληθεί από τη ζωή μας κάθε τι που θυμίζει τον Θεό. Καί το όνομά Του ενοχλεί. Αυτό εύκολα βλασφημείται και πολύ δύσκολα ομολογείται.

Το μόνο που μας μένει είναι να αφυπνισθούμε και να αντιδράσουμε. Όχι βέβαια με εμπαθείς και κοσμικούς τρόπους, ούτε πάλι για να αναχαιτίσουμε τον εγκληματικό κατήφορο. Αυτό δεν θα το καταφέρουμε. Αυτό που μας μένει και μπορούμε να καταφέρουμε είναι να κρατήσουμε τη μαγιά της πίστης και του αυτοσεβασμού μέσα μας καθαρή και τη φλόγα της ομολογίας αναμμένη.
Αυτός είναι ο λόγος που ερχόμαστε στις Παρακλήσεις. Η προσευχή μας στην Παναγία Μητέρα μας και για τα προβλήματά μας και για τη ζωή μας, κυρίως όμως για το έθνος και την πίστη μας πρέπει να βγεί και φέτος πύρινη από το βάθος της ψυχής μας. Αυτό είναι το πρώτο.
Αλλά και η απάντησή μας στην προσπάθεια κατάργησης της Κυριακής αργίας πρέπει να είναι δυναμική και πνευματική.
α. Με περισσότερο ζήλο εφ’ εξής να αγιάζουμε την Κυριακή μας. Με προθυμία, ανελλιπώς κάθε Κυριακή, να προσερχόμαστε στους ναούς μας, μάλιστα πιο νωρίς τώρα. Η κατάνυξη και η ευλάβεια, η μυστηριακή συμμετοχή, η τάξη και ευπρέπεια, είναι ανάγκη όσο ποτέ άλλοτε να επιβληθούν στις ακολουθίες μας. Επίσης, η παρακολούθηση ομιλιών που καλλιεργούν και ενισχύουν την πίστη, η πνευματική μελέτη, η τόνωση του κατηχητικού έργου, η ελεημοσύνη είναι δράσεις που αγιάζουν την Κυριακή, που την καθιστούν μέρα ξεχωρισμένη για τον Κύριο και την ψυχή μας.
β. Όσοι έχουμε μαγαζιά δεν πρέπει επ’ ουδενί να υποχωρήσουμε στον πειρασμό να τα ανοίγουμε. Να μην το κάνετε, αδελφοί μου. Ούτε μετά την εκκλησία. Η Κυριακή είναι η ημέρα του Κυρίου. Τού αξίζει ολόκληρη. Η αργία της Κυριακής είναι ιερή. Καί να είστε σίγουροι ότι αν αυτό το κάνετε για τον Θεό, δεν θα σας αφήσει. Θα απαντήσει στη ζωή σας με σημεία και ευλογίες που δεν μπορείτε να φανταστείτε. Δοκιμάστε και θα δείτε.
γ. Κανένας από μας δεν θα πρέπει να κάνει τα ψώνια του την Κυριακή. Όπως ζήσαμε μέχρι τώρα, έτσι θα συνεχίσουμε να μη συμμετέχουμε στην ασέβεια. Η αργία καταργείται όχι μόνον από τον έμπορο αλλά και από τον πελάτη. Καί
δ. Όλοι μαζί σαν ένα σώμα θα πρέπει να στηρίξουμε τους εμπόρους που σέβονται τον Θεό και δεν παραβιάζουν την αργία της Κυριακής. Από αυτούς να ψωνίζουμε. Με τον τρόπο αυτόν, και αυτοί θα βοηθηθούν και εμάς θα ευλογήσει ο Θεός.
Τέλος, ελπίζω η κυρία αντιπεριφερειάρχης μας, γνωστή για τον σεβασμό της στα ιερά και τα αυτονόητα, να κάνει αυτό που της αναλογεί, πειθαρχώντας περισσότερο στον Θεό και τη λογική των ιερών αξιών παρά στις κομματικές επιλογές που ίσως της προτείνουν. Καλό είναι να ακούσει όχι μόνο τη φωνή των αχόρταγων καταναλωτών αλλά και τον στεναγμό των μικρών και ανίσχυρων εργαζομένων και έτσι από τα γραφεία της Περιφέρειας να βρεθεί στο κέντρο της ζωής μας. Εξ άλλου αυτό το δικαίωμα της δίνει και ο νόμος.

Ο Θεός μαζί μας και βοήθειά μας η Παναγία μας.

Μετά πατρικών ευχών,
Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ
† ῾Ο Μεσογαίας και Λαυρεωτικής ΝΙΚΟΛΑΟΣ
agioritikovima

Δέκα αναγνώσματα για το Βυζάντιο

Ο βυζαντινολόγος Παναγιώτης Αγαπητός προτείνει βιβλία Ιστορίας, μυθιστορήματα, ένα θεατρικό και ένα βιβλίο για παιδιά.

Λιγότερο οικείο από την αρχαιότητα, το μεσαιωνικό παρελθόν μας έχει ταυτιστεί με την Εκκλησία και τις θρησκευτικές έριδες, τον αυτοκρατορικό πλούτο, τη λογιοσύνη του κλήρου και την υμνογραφία.   .

Ψηφιδωτό που απεικονίζει τον αυτοκράτορα Ιουστινιανό

Βαρετό ως διδακτικό αντικείμενο στο σχολείο, το Βυζάντιο παραμένει μια εποχή σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητη και παρεξηγημένη. 

Η επανεκτίμηση του Βυζαντίου, που έχει ξεκινήσει από τη Δύση, φτάνει σιγά-σιγά και στην Ελλάδα.
Πίσω από τη μεγαλοπρέπεια της ζωής στη Βασιλεύουσα ανακαλύπτουμε την καθημερινότητα στην άγνωστη βυζαντινή επαρχία και έναν κόσμο στον οποίο υπάρχουν έγκλημα και μυστήριο, ίντριγκες και κατασκοπεία, έρωτες και ιπποτισμός, πίστη και ακολασία, μακρινές εκστρατείες, πειρατεία, μόδα, τέχνη, αλλά και ωμότητα, βία, φτώχεια, εξαθλίωση, αγραμματοσύνη.

Ο βυζαντινολόγος Παναγιώτης Αγαπητός, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Κύπρου, και συγγραφέας του μελετήματος Η ερωτική διήγηση στα μεσαιωνικά χρόνια: Περσία, Βυζάντιο, Φραγκία (2008) είναι και συγγραφέας τριών ατμοσφαιρικών μυθιστορημάτων μυστηρίου με πρωταγωνιστή έναν βυζαντινό αξιωματούχο, τον πρωτοσπαθάριο Λέοντα: Το εβένινο λαούτο (2003), Ο χάλκινος οφθαλμός (2006), Μέδουσα από σμάλτο (2009), όλα από τις εκδόσεις Άγρα.

Ενώ σχεδιάζει την τέταρτη περιπέτεια του Λέοντα στη Μικρά Ασία, μας προτείνει δέκα απολαυστικά αναγνώσματα για το Βυζάντιο. Τέσσερις καλογραμμένες και εμπεριστατωμένες ιστορίες για την κοινωνία, την ιστορία και τη λογοτεχνία του ελληνικού Μεσαίωνα, τέσσερα μυθιστορήματα, ένα θεατρικό και ένα βιβλίο για παιδιά, που φέρνουν το Βυζάντιο πιο κοντά μας.

Judith Herrin, Τι είναι το Βυζάντιο (μτφ. Χριστιάννα Σαμαρά, Ωκεανίδα 2008): Για όσους θα ήθελαν να προσεγγίσουν αβίαστα το Βυζάντιο, το βιβλίο της Χέριν (διάσημης αγγλίδας βυζαντινολόγου ιστορικού) αποτελεί μια ευφυή, ευανάγνωστη και πολύ προσωπική προσέγγιση στην Ιστορία, στην κοινωνία και στον πολιτισμό του Βυζαντίου.

Angeliki Laiou (1941-2008), Cécile Morisson, Η βυζαντινή οικονομία (μτφ. Δημήτρης Κυρίτσης, Παπαδήμας, 2011): Στους δύσκολους οικονομικά και κοινωνικά καιρούς που περνάμε, η μεστή και συνοπτική παρουσίαση της βυζαντινής οικονομίας από δύο κορυφαίες μελετήτριες του οικονομικού βίου των Βυζαντινών, μας υπενθυμίζει πώς μια αυτοκρατορία χειριζόταν την οικονομία της χωρίς να στηρίζεται σε μάνατζερ και οικονομολόγους.

Dimitri Obolensky (1918-2001), Εξι βυζαντινές προσωπογραφίες (μτφ. Πόπη Πούγιουρου και Αγγελ Νικολάου-Κονναρή, Ερμής 1998): Καθώς είμαστε ιδιαίτερα προσανατολισμένοι στη Δύση, συχνά παραβλέπουμε τη σημασία του Βυζαντίου για τον κόσμο των Σλάβων. Οπότε, οι έξι βιογραφίες που μας προσφέρει ο Ομπολένσκι, εξέχων ρώσος βυζαντινολόγος στην Οξφόρδη, μας επιτρέπουν να παρακολουθήσουμε τη δράση προσωπικοτήτων που κινούνται ανάμεσα στον ελληνικό, στον βουλγαρικό, στον σερβικό και στον ρωσικό κόσμο από τον 9ο ως και τον 16ο αιώνα.

Hans-Georg Beck (1910-1999), Βυζαντινόν ερωτικόν (μτφ. Ιωάννης Δημητρούκας, Στ. Δ. Βασιλόπουλος, 1999): Επειδή συνήθως δεν συνδέουμε το Βυζάντιο με τον έρωτα και τον ερωτισμό, η ανάγνωση του προκλητικού δοκιμίου του Μπεκ, διάσημου γερμανού βυζαντινολόγου, θα εκπλήξει και θα τέρψει πολλούς αναγνώστες.

Κώστας Δ. Κυριαζής (1920-1991), Βασίλειος ο Βουλγαροκτόνος (Εστία, 2000): Το πιο πετυχημένο από τα πολλά ιστορικά μυθιστορήματα του Κυριαζή, που πρωτοεκδόθηκε το 1964, παρουσιάζει από τρεις διαφορετικές αφηγηματικές οπτικές γωνίες την ιστορία και την προσωπικότητα του Βασίλειου Πορφυρογέννητου, του οποίου την εικόνα γνωρίζουμε κυρίως από τον Κωστή Παλαμά και την Πηνελόπη Δέλτα.

 

Άγγελος Σ. Βλάχος (1915-2003), Οι τελευταίοι Γαληνότατοι (Εστία, 2006): Μια εξαιρετική, πολιτική αφήγηση γύρω από τους Κομνηνούς αυτοκράτορες του 12ου αιώνα, που πρωτοκυκλοφόρησε το 1961. Αν και κάπως μελοδραματική σε ορισμένα σημεία, η αφήγηση παραμένει στιβαρή, ενώ οι χαρακτήρες είναι καλοσχεδιασμένοι.

Πάνος Θεοδωρίδης, Το θεόπαιδο (Κέδρος, 1992): Σε αντιδιαστολή με τα δύο προηγούμενα «αυτοκρατορικά» μυθιστορήματα, εδώ έχουμε μια μοντερνιστική διήγηση γύρω από την ιστορία ενός σαλού παιδιού που επιτελεί ένα «θαύμα» στη Μακεδονία την εποχή των εμφυλίων πολέμων του 14ου αιώνα - ένα απογειωμένο Βυζάντιο μιας κρυμμένης «επαρχίας».

Mika Waltari (1908-1979), Ιωάννης Αγγελος (μτφ. Μαρία Μαρτζούκου, Καλέντης 2003): Ένα από τα πιο διάσημα ιστορικά μυθιστορήματα με θέμα το Βυζάντιο και την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωμανούς Τούρκους, δημοσιευμένο στα Φινλανδικά το 1952 (ακριβώς 500 χρόνια μετά το 1453), γνωστό και ως «Ο μαύρος άγγελος». Εξαιρετική η αφηγηματική τεχνική και η καθαρή, λιτή γραφή του Βαλτάρι.

Μαργαρίτα Λυμπεράκη (1919-2001), Ζωή (Εστία, 1985): Σε αντίθεση προς τα περισσότερα θεατρικά έργα με θέμα βυζαντινό, η Λυμπεράκη προτείνει μια ιδιαίτερα σύγχρονη και βαθιά ψυχαναλυτική αναπαράσταση της ιστορίας της αυτοκράτειρας Ζωής Πορφυρογέννητης (978-1050) και των τριών συζύγων της. Το έργο (που στηρίζεται στα σχετικά κεφάλαια της Χρονογραφίας του Μιχαήλ Ψελλού) κυριαρχείται από μια δυνατή ποιητική γλώσσα και μια υψηλή δραματική θερμοκρασία.

Μαρίζα Ντεκάστρο, Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου (Μεταίχμιο, 2011): Μια θαυμάσια περιήγηση στον βυζαντινό πολιτισμό, γραμμένη για παιδιά ως οδηγός του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου της Αθήνας. Τα παιδιά (αλλά και οι γονείς τους) θα ανακαλύψουν χίλια δυο άγνωστα πράγματα για την καθημερινή ζωή στο Βυζάντιο. Θαυμάσιες φωτογραφίες συνοδεύουν το ευσύνοπτο βιβλίο.

Δημοσιεύτηκε στο HeliosPlus στις 6 Αυγούστου 2013

Εικόνες της Παναγίας

Ψηφιδωτό της Παναγίας με τον Ιησού Χριστό,
στον Ιερό Ναό του Αγίου Ιωάννη, Αγία Παρασκευή, Αθήνα.

Η Παναγία είναι το ιερό πρόσωπο που τιμά ο ελληνικός λαός περισσότερο από κάθε άλλο, όπως αποδεικνύεται τόσο στις εκφράσεις επίκλησης όπως «Παναγία μου, Παναγία μου» ή «Παναγιά μου πρόφθασε..» κ.λπ., όσο και από τη πλούσια υμνολογία καθώς και από το πλήθος των ναών που είναι αφιερωμένοι σ΄ εκείνη, όπου σύμφωνα με τη χριστιανική παράδοση παρακαλεί συνέχεια τον Ιησού για τη σωτηρία του κόσμου.
.

Μικρή Παράκληση — Μέρος 10ο — Εξαποστειλάρια - «Απόστολοι εκ περάτων... »

Η Κυρία των Αγγέλων



Ο γλυκασμός των Αγγέλων,
των θλιβομένων η χαρά...

Απόστολοι εκ περάτων, συναθροισθέντες ενθάδε, Γεθσημανή τω χωρίω, κηδεύσατε μου το σώμα, και συ, Υιέ και Θεέ μου, παράλαβέ μου το πνεύμα.

Ο γλυκασμός των Αγγέλων, των θλιβομένων η χαρά, χριστιανών η προστάτις, Παρθένε Μήτηρ Κυρίου, αντιλαβού μου και ρύσαι, των αιωνίων βασάνων.

Και σε μεσίτριαν έχω, προς τον φιλάνθρωπον Θεόν, μη μου ελέγξη τας πράξεις, ενώπιον των Αγγέλων, παρακαλώ σε, Παρθένε, βοήθησόν μοι εν τάχει.

Χρυσοπλοκώτατε πύργε, και δωδεκάτειχε πόλις, ηλιοστάλακτε θρόνε, καθέδρα του Βασιλέως, ακατανόητον θαύμα, πως γαλουχείς τον Δεσπότην.